دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
167
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
ايل دوغر از ايلات چادرنشين سوريه تحت رهبرى سالم « 1 » ، به خطر انداخت . قرامحمد از همان آغاز حكومت خود ، موفقيت احمد جلايرى را در رويارويى با مدعيان ديگر تضمين كرد ؛ از اين رو موقعيت نامستقل سلسله او گرچه در برابر آل جلاير لطمهاى نخورد و عوض نشد ، ولى دستكم او را به صورت يكى از متحدان مستقل درآورد . به هرحال در اين ايام چيزى وجود نداشت تا او را از برقرارى روابط دوستانه و حسنه با مماليك مصر بازدارد ؛ و در تاريخچههاى گزارش شده كه او در هنگام اشغال تبريز در سال 790 / 1388 با سلطان برقوق پيمان بست ؛ با اين شرط كه نام سلطان محمد در خطبه نماز جمعه و بر روى سكهها ذكر شود . اين گزارش غيرمحتمل به نظر مىرسد ، چون اين حاكم ( قرامحمد ) به گونه متحد كامل در برابر آق قويونلوها و تيمور ظاهر شد . با اين همه بنا به دلايلى سياست او با مصر بناچار و به طور موقّت قطع شد ، چون قرامحمد در بهار سال 791 / 1389 در جنگ با تركمانان رقيب به قتل رسيد . پيشتر از فرار فرزند او قرايوسف به نزد عثمانيان صحبت كرديم و بايد اضافه كنيم كه اقامت او در مناطق تركنشين در نتيجه اشتياق تيمور براى دومين لشكركشى خود به آناتولى بود ؛ گو اينكه قرايوسف در اين زمان درصدد بازگشت برآمد . احمد جلاير نيز به عثمانيان پناه برد و راه اين دو سلطان براى دومين بار پس از بازگشت از آناتولى ، يكى شد و آنان بار ديگر از برابر سپاه تيمور - اين بار به سوريه در قلمرو مماليك - فرار كردند . در اينجا از آنان در مقايسه با عثمانيان به سردى استقبال كردند ؛ در واقع آنان را در قلعهاى نزديك دمشق توقيف نمودند تا اينكه تيمور بر حكام مصرى شمال سوريه حمله برد و آنان را شكست داد ؛ دراين زمان فرمان قتل آنان از قاهره رسيد كه به ظاهر تيمور به طور مستقيم و غيرمستقيم در صدور آن نقش داشت ؛ ولى اين فرمان صورت عمل به خود نگرفت . اسارت آنان موجب تجديد روابط پيشين و دوستانهشان شد ؛ و نيز اختلافاتى كه در گذشته بينشان شكل گرفته بود با بستن پيمانى - كه در آن تمامى مناطق نفوذى مورد اختلاف طرفين مشخص شده بود - از ميان رفت . بر طبق اين پيمان ، بين النهرين با بغداد در حيطه نفوذ آل جلاير قرار گرفت و آذربايجان با تبريز در قلمرو نفوذ قراقويونلوها درآمد . هنگامى كه اين دو سلطان از زندان آزاد شدند ( بهار سال 806 / 1404 ) ، پيمان بسته شده بين آن دو به يك برنامه كم اهميت تبديل شد ؛ چون متصرفات هردو ضميمه امپراتورى تيمور شده و به يكى از نوادگان او به نام ابابكر بن ميرانشاه رسيده بود يعنى همان شاهزادهاى كه پيشتر قرايوسف را در نبردى شكست داده بود . ليكن چيزى نگذشت كه شرايط تغيير يافت . شخصيت رهبر
--> ( 1 ) - نگاه كنيد به : سومر ، « Dogerlere dair » .